Hal Kanunu taslağı: Bazı perakendecilere üreticiden doğrudan alım zorunluluğu öngörülüyor

Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki sunumuyla gündeme gelen Hal Kanunu taslağı, Bakanlığın belirleyeceği niteliklerdeki perakendecilerin sattığı malların bir kısmını doğrudan üreticiden almasını zorunlu kılmayı öngörüyor.

Taslağa göre bu oran Bakanlıkça belirlenecek ve yüzde 20'yi geçmeyecek. Alım, üreticilerden ya da üretici örgütlerinden yapılabilecek. Düzenleme sebze ve meyve ticaretini kapsıyor ve üretici ile perakendeci arasındaki tedarik ilişkisini doğrudan ilgilendiriyor. Bolat'ın sunumu, Ticaret Bakanlığı'nın 2027 bütçesinin komisyonda görüşüldüğü oturumda yapıldı.

Taslak, pazar yerlerinde üreticinin payını da büyütmeyi hedefliyor. Semt pazarlarında üreticilere ayrılan satış yeri oranının yüzde 20'den yüzde 30'a, toptancı hallerinde üretici örgütlerine ayrılan iş yeri oranının da yüzde 20'den yüzde 30'a çıkarılabilmesi için Bakanlığa yetki verilmesi planlanıyor. Üretici örgütleri, ortaklarının ya da üyelerinin ürünlerinin satışına aracılık edebilecek. Bu örgütler üzerinden pazarlanan tarım ürünlerinin bedellerinden gelir vergisi stopajı kaldırılacak, hal kurmak isteyen üretici örgütlerine bedelsiz Hazine arazisi tahsis edilecek.

Ödeme tarafında da değişiklikler var. Sebze ve meyve ticaretindeki tüm aktörler için ödeme sürelerinin belirlenmesi ve ürün bedellerinin bankalar üzerinden ödenmesi öngörülüyor. Hal dışında tüccarlık yapacak gerçek ve tüzel kişilerin Bakanlıktan yetki belgesi alması zorunlu hale gelecek ve bu kişilere teminat uygulaması getirilecek. Komisyoncudan komisyoncuya mal alım satımı yasaklanacak.

Taslak, denetim ve yaptırım tarafını da sıkılaştırıyor. Piyasa bozucu eylemlere yönelik cezaların artırılması ve bazı cezaları uygulama yetkisinin belediyelerden Ticaret Bakanlığı'na geçmesi planlanıyor. Stokçuluk gibi eylemler nedeniyle ceza alanlar, üç yıl boyunca kamu kurum ve kuruluşlarının ayni ve nakdi desteklerinden yararlanamayacak.

Depolanabilen sebze ve meyveler için de bir destek başlığı bulunuyor. Bakanlığa bu ürünlerde kira ve nakliye desteği verme, depolama kapasitesinin artırılması için teşvik ve destek sağlama yetkisi tanınması öngörülüyor. Haberlere göre düzenlemenin amacı, üreticinin pazara erişimini kolaylaştırmak ve üretici örgütlerinin hallerde ve pazarlarda daha fazla yer almasını sağlamak.